Drukte in de keuken.

Elke dag eten koken voor een paar honderd mensen is niet makkelijk.

Elke dag, dan bedoel ik drie keer per dag zorgen dat er precies op de juiste tijd alles op tafels staat.

Alles, dat is meestal rijst, soms patat voor de westerse mensen, de kinderen lusten dit niet echt. 

Een mix van groente, soms een banaantje (de bananen zijn hier zeer lekker zo vers van de boom, maar ze zijn wel klein) soms papaja, soms tempé, op maandag vis, op donderdag kip en kannen met water.

En natuurlijk stoelen en tafels en borden en bekers en bestek, dat is een vork en een lepel, we eten hier met een lepel.

Toen we hier net waren was dat wel een beetje raar om met een lepel te eten, maar alles went en nu denken we, als we terug in Nederland zijn, we ook wel met een lepel willen eten.

Dus als je ons ooit patat met een lepel ziet eten weet je waar dat vandaan komt.

Ik moet wel even kwijt waarom ze hier met een lepel eten, dit komt omdat er snel gegeten wordt, binnen vijf minuten zijn de eerste al klaar en willen van tafel.

Dus met een lepel gaat het sneller vooruit.

Wachten tot iedereen klaar is met eten is er ook niet bij.

Als er westerse bezoekers komen, die nog niet gewend zijn om snel te eten, zijn ze zo verbaast dat zonder dat ze het beseffen, alleen aan tafel zitten en de tafel al helemaal leeg is, zoals onderstaande foto laat zien. Deze bezoekster wil wel anoniem blijven.

Na het eten gaan alle lege borden naar buiten om af te wassen, dit afwassen gebeurt beurtelings per groep.

Dit is een drukte van belang, iedereen loopt door elkaar en doet wat, hoe ze afspreken wie wat doet is een raadsel, maar het resultaat is dat er een kwartier later alles afgewassen en op zijn plaats staat.

Dit gaat ook met het eten bereiden zo, elke dag denk ik, het eten komt nooit op tijd klaar.

De eerste meisjes beginnen al om drie uur in de nacht met koken, aangezien onze kamer naast de keuken is, en alles open is, is het een lawaai van jewelste, dan gaan bij ons de oordoppen in!!

Als ik de drukte in de keuken zie, ben ik elke keer weer verbaast dat het goed komt.

Maar iedereen heeft z,n eigen taken, de ene kookt, de ander maakt groenten schoon, weer een ander doet de afwas, het loopt als een gesmeerde trein !!

Geweldig wat ben ik trots op ze (het zijn tenslotte nog kinderen), dit zijn een paar van die kanjers.

Wat ze ook regelmatig doen is zingen, en wat klinkt dat mooi!

De kinderen lopen met grote messen rond, snijden alles in stukjes, koken met grote wokken en pannen.

En ja soms, soms snijd er eentje in haar vinger, maar in verhouding gebeurt er heel weinig.

Van de week was er een kompor (gasfornuis) kapot, er was een gas toevoerkraantje stuk.

Ik (Rudi)  probeerde dit te maken maar dit was niet makkelijk, dus duurde het een paar uurtjes, ik zag de paniek in de ogen van de meisjes, ze konden plots drie gasvuren niet meer gebruiken, waarschijnlijk zagen ze ook de paniek in mijn ogen.

Toen ik het kraantje terug plaatste stonden ze al met vuur achter mij om het aan te steken, oef net op tijd.

En dan aan tafel, met ongeveer driehonderd kinderen, de kinderen eten uit kommetjes, en wij de westerse eten van gewone borden!

De kinderen krijgen ander eten, wat erg pittig is , ze eten erg veel pepers en knoflook, dus veel te pittig voor ons.

Wij krijgen sausjes op tafel, om het toch een beetje op smaak te kunnen maken!

Bakjes op tafel waar we zelf van kunnen pakken dan even wachten nog even wachten tot iedereen alles heeft en dan mogen we gaan eten, het eten is dan wel afgekoeld, maar weet je, dat is nog wel lekker ook, het is hier al warm genoeg.

In de volgende twee filmpjes zie je hoe druk het kan zijn in de keuken.

Deze maand is het nog even rustig in ons dorpje, maar juni, juli en augustus wordt het zeer druk.
Dit komt o.a. omdat omdat er eind juli, een groot feest is, namelijk de opening van de school, een soort voortgezet onderwijs.
Toen we hier in september vorig jaar kwamen, stond er zo goed als niets op die plek.
Nu zijn er verschillende lokalen bijna klaar, dus bij de opening wordt het berendruk.
Foto's volgen als het zo ver is.
Nog een kleine drie weken en we moeten weer naar Kuching voor ons visum, de tijd gaat steeds sneller.

Rudi & Monique <><

Verliefd worden in Borneo !!

Verliefd worden, hoe gaat dat hier in de jungle van Borneo??

Het eerste wat ons opviel, is dat het er hier heel anders aan toe gaat tussen meisjes en jongens dan in het westen.

Jongens en meisjes die naast elkaar zitten is al een zeker probleem, dat is niet toegestaan mits er een zekere afstand gehouden wordt en het in het openbaar gebeurd. 

Een meisje dat alleen met een jongen loopt is niet toegestaan, let wel dit is de cultuur, niet alleen hier in het dorp.

Ook wij als westerse mensen mogen in het openbaar niet al te innig omgaan met elkaar.

Het valt pas echt op als de kinderen een film kijken en er gezoend wordt, dan duiken de kinderen onder en achter elkaar weg om het maar niet te hoeven zien, en de angstkreten zijn niet uit de lucht gegrepen.

Aanraken tussen meisjes en jongens is zeker not done, wel gearmd lopen tussen jongens met jongens en meisjes met meisjes, dit is geen enkel probleem.

Samen op de brommer met een meisje, wat denk je? Nee dus, of je moet getrouwd zijn dat is iets anders.

In de bijeenkomsten zitten de meisjes aan de rechterkant en de jongens aan de linkerkant, ook tijdens het kijken naar een film behoren de meisjes en de jongens apart te zitten.

Dus ja hoe gaat het dan als je verliefd wordt?

Om verliefd te worden moet je klaar zijn met school, het schijnt dat het te veel afleid als je nog op school zit en de prestatie's sterk verminderd worden, hebben we daar in het westen ook geen problemen mee?

Nu als je dan verliefd wordt, en je bent klaar met school, en je hebt op "een of andere manier duidelijk gemaakt aan een meisje dat je meer wil met haar" dan mag je dat eerst afkondigen in een gezamenlijke bijeenkomst, en vertellen dat je verliefd op elkaar bent, moet je de reactie horen van alle kinderen, een gejuich en gelach.

Vanaf dat moment mag je naast elkaar zitten, met nog altijd een afstand, en praten met elkaar en ben je een zogenaamd koppel.

Alleen praten met elkaar natuurlijk, niet elkaar aanraken dit gaat te ver.

Dan na een tijdje kan je je verloven, weer een officiële gebeurtenis, dit moet weer afgekondigd worden, en de ouders komen erbij en mogen hun goedkeuring geven.

Na dit moment mogen ze elkaars handen vasthouden, dit is al heel wat in deze cultuur.

Trouwen ja dat is de volgende stap.

Wij hebben de eer gehad om deze stappen bij een koppel mee te mogen maken.

De eerste Indonesische bruiloft hebben we achter de rug.

Een hele belevenis, ik (Rudi) mocht ook nog gitaar spelen bij de bruiloft, dit kon ik niet voorbij laten gaan, want zeg nu zelf, wie kan zeggen dat hij op een Indonesische bruiloft in Borneo gitaar heeft gespeeld!!!

Het bruidspaar is tijdens het huwelijk heel statig, lachen of huilen is er niet bij, een strak gezicht blijft nodig volgens de cultuur.

En ja een jawoord en een ring is erbij, maar dan komt de lang verwachte kus, waarschijnlijk de eerste.

Tot onze verbazing geeft de jongen een kus op het voorhoofd van zijn nieuwe vrouw, en geeft het meisje een kus op het voorhoofd van haar nieuwe man.

Oja kussen op de mond in het openbaar was not done, zelfs als pas getrouwd stel.

Na het trouwen komt het feest, euuu feest ja dat is dan een bord rijst met een stukje kip of een beetje varkensvlees en een bekertje water.

Na het eten gaat het bruidspaar in Dayak kleding en kan iedereen feliciteren en foto's maken, en natuurlijk een envelop in een doos stoppen, nee geen broodrooster of frituurpan of wat anders.
Daarna gaat iedereen weer zijn eigen ding doen, en verloopt de dag als elke andere dag, ik vraag mij af wat het bruidspaar nu mag doen.

Foto's met de ouders, met de zussen, met oom en tante, met die familie, met die en die en ja hoor wij mochten ook op de foto met het bruidspaar, helaas heb ikzelf hier geen foto van.

Maar hier hebben we wel een foto van, met de originele dayak klederen en het bijbehorend schild.

De tijd gaat sneller en sneller merken we, voor ons is het leven hier al normaal, maar voor westerse mensen is het zo anders, bijvoorbeeld, als Indonesiërs graven doen ze dat met een yangkul, een soort schep.

Als de steel breekt dan zou je zeggen, even langs de gamma en klaar.

Hier nemen ze gewoon een stuk hout en gaan ze hakken tot er een nieuwe steel uitkomt

In dit volgend filmpje zie je hoe dat gaat.

Nog een mooi filmpje heb ik gemaakt toen ik naar de andere kant van het dorp moest en op een vrachtwagen sprong, die toevallig de juiste richting opging.

Op de valreep nog een laatste bericht, vers van de pers, gisteren zaterdag gebeurd.

We waren weer naar Nanga Pinoh met de brommer, dit is een dorp op ongeveer 25 minuten rijden.
Er zijn twee wegen daarheen, een slecht weg met veel putten en gaten en een goede mooie weg iets langer maar mooi tussen de bergen.
Één  nadeel van die goede weg is, dat we om op het project te kunnen, een steile heuvel met een smal zandpaadje vol hobbels en putten van een honderd meter op moeten.
Dit is zo steil dat als je stilvalt je onherroepelijk naar beneden schuift met brommer en al.
Dit is dan ook gebeurd, om een onduidelijke reden zijn we stilgevallen en met z'en tweeën een aantal meters naar beneden geschoven.
Resultaat is dat Monique een blauw onderbeen heeft omdat de brommer op haar been viel en ik en de brommer helemaal niets hebben.
Waarschijnlijk is het de komende dagen manken, maar gelukkig komt alles weer goed.


Rudi & Monique <><

Een weekje Kuching

Een weekje Kuching is zo voorbij, reken daar twee reisdagen bij en een visum regeldag, en er blijven nog maar vier echte rustdagen over, waarin je dan je boodschappen nog bij elkaar moet zien te krijgen.

Over die boodschappen gesproken, er zijn in Kuching grote supermarkten met vele verdiepingen en overal roltrappen. Toen we in zo'n supermarkt waren, en net op de vierde verdieping van de roltrap af waren, begon er plots een soort van sirene te loeien.

Tja geen paniek dachten we, waarschijnlijk een brandoefening.

Maar dan zagen we plotseling grote stalen hekken uit het plafond langzaam naar beneden komen.

De toegang tot de roltrappen zou afgesloten worden, in een overlevingsdrang, rende we terug onder het hek naar de roltrap, gered dachten we toen we naar beneden rolde.

Maar dan zagen we dat de toegang naar de volgende roltrap ook afgesloten was.

Even zag ik de krantenkop al, twee toeristen komen om in brand toen ze opgesloten waren in een supermarkt.

Maar toen had ik een ingenieus idee, misschien kunnen we langs de trappen naar beneden en zo ontsnappen.

En ja hoor dit ging en met een paar andere mensen, die met angst op hun gezicht ons volgde, konden we vluchten langs de trappen naar buiten.

Overal beveiligers die in een walkie - talkie aan het praten waren, liepen in paniek heen en weer.

Na een kwartiertje gingen de luiken weer open en iedereen ging gewoon weer verder met winkelen, dus wij ook !!

De taxi naar een winkelcentrum is ook altijd een avontuur, soms bel je een taxi en 1 minuut later staat hij al voor de deur, lijkt wel of hij om de hoek staat te wachten tot we bellen.

Dan moet je onderhandelen over de prijs, die is altijd verschillend, vooral wanneer ze witte mensen zien dan wordt de prijs binnen een seconde verdriedubbeld, dus moet je afdingen, maar te veel betalen doe  je toch.

Een nieuwe ervaring is, dat we met de bus terug moesten van Kuching naar Indonesië, je weet wel de onvermijdelijke 12 uur.

Nu denken jullie met de bus naar Indonesië? Dan zie je al een kleine bus vol rokende Indonesiërs, met de kippen die door de gangen lopen, de knorrende varkens en van de zweetluchten daar spreken we maar niet over.

Maar nee, ook hier heeft de moderne maatschappij zijn intrede gedaan, die bussen vol met dieren bestaan nog wel, maar wij westerse mensen kunnen een airco bus betalen.

Niet dat dit veel kost, maar in verhouding is een airco bus voor de Indonesiërs veel te duur.

Dus de airco bus, de eerste bus was een Maleisische bus. Tip top in orde, plek genoeg en perfecte temperatuur.

Na de grens moesten we in een Indonesische bus, een gekraak en gepiep door het vele schommelen, stoelen met een voetenbankje waarvan de helft niet meer werkte en airco.

Airco betekend een beetje koude lucht, dat om de zoveel tijd uitviel.

Als dit gebeurde voelde je onmiddellijk de temperatuur stijgen, dan zag je de bestuurder een handgebaar maken naar zijn helper, die moest dan weer aan een knop draaien en duwen en dan met veel geluk begon er weer wat lucht uit de blazertjes te komen.

Elke keer spannend, want soms was er wel verschillende keren draaien aan het knopje nodig om het weer op gang te krijgen.

Onderweg gewoon langs de kant stoppen om een sigaretje te roken, geen probleem.

Over de slechte weg hebben we al genoeg geschreven, dit moet je meemaken om het te geloven, maar toch nog een tweetal filmpjes. (hopelijk werken ze allebei, je weet wel het internet.....)

    

Oja, als je even geen zin hebt om met de scooter te rijden, til je de scooter toch gewoon even boven op de bus

Je hebt daarbij wel de nodige hulp nodig denk ik.

Omdat er mensen zijn die de foto's leuk vinden, heb ik hieronder een paar foto's geplaatst met commentaar.

Ook stelten hebben de kinderen, wel niet uit de supermarkt maar zelf gemaakte uit de jungle.

En een oude autoband is ook goed bruikbaar om van alle spelletjes mee te spelen.

Een kapper nodig, even een afspraakje maken en het wordt door een professional geknipt.

Tijdens een vakantieperiode ben ik (Rudi) met een paar jongens naar de workshop geweest, en heb een paar bijzettafeltjes gemaakt met de jongens, en ja hoor, er zitten een paar echte timmermannetjes bij.

Leuk, snoezig, schattig, zo'n kleintje is het altijd, er lopen hier vele leuke, snoezige en schattige kleintjes rond.

Grappig dat zal wel.

Elke keer dat we foto's nemen, houden ze hun handen zo, ik begrijp niet waarom het zo is, maar het is waar, we worden veel knapper zo.

Rudi & Monique <><

Tiduren

Tidur uitspraak tidoer, een magisch woord lijkt wel. En dat klopt tidur betekend namelijk slapen.
Zoals jullie weten staan we hier om 5 uur op en gaan we om 21.00 uur slapen.
Slapen hier is anders als in het westen, we slapen hier sneller in en slapen dieper, dit komt omdat de warmte veel energie verbruikt.
Slapen kan je dan ook elk moment van de dag, ook de kinderen slapen door alles heen, op deze foto zie je een slaapkamer waarin een tiental kinderen slapen, ze hebben geen last van elkaar en slapen door alles heen.
Er zijn wel kinderen die een goed bed hebben, maar die toch liever op de grond slapen, omdat ze het zo gewend zijn in de dorpen waar ze vandaan komen.

Het is hier een gewoonte om als je een huis binnengaat, je schoenen of slippers uit te doen.
Dus er wordt altijd met bloten voeten binnen gelopen, dit is wel lekker fris zo op de tegelvloer.
Als we uit de eetzaal komen, kan het dus wel een keer gebeuren, dat er geknoeide rijst en of groente tussen je tenen zit.
Sommige kinderen lopen altijd op blote voeten, niet omdat ze geen slippers hebben, maar omdat ze dat zo gewoon zijn, maar als je hun voeten ziet zit er zoveel eelt aan dat ze een soort eeltschoenen hebben.
Dus met hun blote voeten werken, in de jungle lopen, voetballen, spelen, rennen is heel normaal.
Ook wij als we een zaal of huis binnengaan, zetten we netjes onze schoenen voor de deur, wel gebeurd het regelmatig dat we ze vergeten terug aan te doen bij het buitenkomen en dus soms gewoon onze slippers kwijt zijn.
Dan moeten we terugdenken waar ben ik overal binnen geweest en meestal staan ze trouw ergens aan een deur te wachten, tenminste als de honden er niet mee vandoor zijn, dan liggen ze ergens langs de weg in duizend stukjes.
Als er veel kinderen ergens binnen zijn, lijkt het wel op een slippertjeswinkel, kijk maar op de volgende foto's.
Maar als iedereen weer weg is vind elke slipper de juiste voeten terug, of het moet inderdaad een vergeten slipper zijn.

Deze week weer in Kuching, ja de twee maanden zijn alweer om. Het contrast is werkelijk groot.
Plotseling is er die consumptiemaatschappij, weer het kopen, kopen en nog eens kopen cultuur.
De vele grote winkelcentrums (mall) waar je alles kan vinden wat een mens maar wil.
De mensen zijn helemaal anders dan in Indonesië, het zijn hier vooral de chinezen die hier wonen, met een taaltje dat echt niet te verstaan is, het zou engels moeten zijn maar igou toeui thet zwtouen daar maak ik echt niet uit dat het " ik ga naar de stad betekend".
Wat behoorlijk opvalt is de ontzettend korte rokjes die ze hier aanhebben, en de verschillende haarkleuren en kapsels.
Winkelen doe je trouwens niet voor je plezier, het is verschrikkelijk koud hier in de winkelcentrums.
Ook voor de winkels die kostbare producten hebben, staat er een man met een geweer, weliswaar met een oud zwaar geweer, zoiets als op de kermis maar dan echter.
Het zou mij verbazen dat je daar nog een dief mee kan raken, maar blijkbaar toch voldoende om dieven af te schrikken.
Dan heb ik het nog niet over de taxi's waar je elke keer moet onderhandelen voor een goed prijsje en het verkeer met de vele brommers, maar dat is voor een andere keer maar weer.

Hierbij nog een grappig filmpje!

Rudi & Monique <><