Discipline in de morgen

Soms zie je op tv, die chinezen, die voor ze gaan werken allerlei oefeningen moeten doen.

Dit doen ze vooral om zichzelf op te peppen om daarna weer met losse spieren en een frisse geest aan de slag te kunnen.

Op de scholen hebben ze dit ook, daar doen ze een soort vlaggen groet, elke maandag morgen hijsen ze de vlag.

Alle kinderen van school doen hier aan mee.

Dit gebeurd heel plechtig, er mag niet gelachen worden, en alles is zeer strak geregeld en duurt wel 45 minuten voor alles klaar is inclusief het Indonesisch volkslied.

Ook de jongens die gaan werken hebben een soort van opwarming ( alhoewel je moeilijk spreken kan van opwarmen, omdat je hier eigenlijk nooit afkoelt!! )

Ik begrijp dat niet iedereen de filmpjes kan bekijken, maar hier is er weer eentje.

Zo gaat dat in de vroege morgen, lekker vrolijk wat bewegingen maken en dan aan het werk.

Discipline in de morgen

Ik heb de eer gehad om mee te kijken hoe je een visje vangt.

Omdat er hier heuvels zijn hebben we ook dalen, in die dalen lopen allemaal kleine beekjes, grotere beekjes als het  heeft geregent.

In die beekjes zwemmen vissen, om die te vangen moet je eerst in een dal komen.

Dit gaat niet eenvoudig, met een groot hakmes (Parang) moet er eerst een weg naar beneden gehakt worden.

Als je dieper het dal in gaat, wordt het steeds vochtiger, je moet tot je knieën in het water tussen de planten tot je uiteindelijk bij het beekje aankomt.

Toevallig begint het nog te regenen, we zijn nog niet nat genoeg.

Terwijl we de vele muggen van ons af proberen te slaan, probeert deze jongen zijn fuik te zetten, dit is nog niet zo makkelijk maar uiteindelijk is het gelukt.

In de fuik hangt hij een plastic zakje met een wit poeder erin om de vis te lokken, nee geen drug maar het stinkt wel verschrikkelijk, wat het wel was is het geheim van de visser.

Een dagje wachten en de visjes zwemmen er vanzelf in.

Hopelijk lukt het met deze filmpjes, hierin kan je zien wat ik bedoel.

  

Maar eerlijk gezegd kunnen de Indonesiërs er niets van, in een van de vorige bloggen heb je kunnen zien dat ik met een speer probeerde een vis te spietsen in de rivier.

Dat was natuurlijk een grapje, maar ik heb nog eens goed nagedacht, over wat de beste manier is om  een vis te vangen.

Het is niet moeilijk, je moet gewoon geduldig wachten tot je een vis ziet, en hem dan gewoon uit het water halen.

Ik heb het de Indonesiërs maar eens voor gedaan hoe dat moest, ze stonden met open mond te kijken hoe ik een grote vis uit de rivier haalde.

Nog iets merkwaardigs, een plantje.

Als je dit plantje aanraakt, krullen de blaadjes onmiddellijk.

Gewoon leuk om te zien is dat.

Ondertussen weer een weekje naar kuching geweest, dit keer met de nachtbus van ons dorp naar Kuching, en weer met de dagbus terug naar L.W.V.
Ik begrijp niet waarom het in de nachtbus zo koud moet zijn, de airco draait op volle toeren.
Iedereen krijgt een dekentje om warm te blijven, ik denk dat het zo koud is om de bestuurder wakker te houden, maar zeker weet ik het niet.
We zaten beide keren vooraan in de bus, dus konden we alles goed zien.
Na een vrouw bijna geplet te hebben, drie bijna ongelukken, tien honden, drie kinderen, vijftien kippen en een geit die bijna het leven lieten en vier brommers die bijna door de voorruit van de bus gingen, heb ik mijn ogen maar dicht geknepen, en heel veel schietgebedjes gedaan!
Hoe het mogelijk is dat we steeds weer goed aankomen, is mij een raadsel.
Ga maar weer eens ophouden met schrijven en nog wat bewaren voor de volgende keer.

Rudi & Monique <><

Water !!

Nog een keer,

Aangezien de vorige keer de filmpjes niet te zien waren (waarschijnlijk weer het slechte internet), proberen we het nog een keer.

Ze zijn zo leuk, dat we dit jullie niet willen onthouden.

Weet je nog van de vorige blog, het ging over de keukenmeisjes, en hoe druk het soms kan zijn in de met het bereiden van het eten.

Als het deze keer niet lukt, moeten jullie maar een afspraak maken als we weer terug (thuis) zijn. 

Kunnen we onder het genot van een bakje koffie alles nog eens bekijken.

Water!!

Voor diegene die nog nooit naar een tropen land zijn geweest, zullen dit niet zo begrijpen, water is hier als goud.

Water is zo belangrijk dat het de waarde van goud heeft en meer zelfs.

Als je geen water hebt maar veel goud kan je niet overleven, maar als je geen goud hebt en wel water red je het toch nog.

We moeten hier veel drinken om al dat zweet terug bij te tanken, soms doen we dat niet genoeg, dan voelen we dat als we hoofdpijn krijgen, dan weten we dat we meer moeten drinken.

Aangezien het hier niet gaat als in de westerse landen, waar het water zomaar via de waterleiding het huis binnen komt.

Dit besef je niet als westerling, maar dat is echt een luxe, altijd schoon water uit de kraan.

Hier hebben we twee soorten water, drinkwater en rivierwater.

Drinkwater is regenwater dat opgevangen wordt in grote waterputten, en daarna gefilterd wordt.

Dit water gebruiken we dan ook alleen als drinkwater, want als het een tijd niet regent kan het voorkomen dat het drinkwater opraakt.

Dit betekend dan dat er flessen water gekocht moet worden in het dichts bij zijnde dorp voor een heleboel mensen, als er dan al water is.

Gelukkig komt dit zelden voor en regent het meestal voldoende om de putten te vullen.

Maar als het regent komt het met bakken uit de lucht, er kan op korte tijd zeer veel regen vallen.

Nadeel van de regen zijn de wegen, die worden modderig en spoelen helemaal weg.

Op het volgende filmpje kan je zien wat ik bedoel.

Nog een tropische bui op het volgende filmpje

Leuk is wel, als er een regenbui valt, de temperatuur een beetje minder wordt.

Een beetje minder dan spreken we nog wel altijd over een plus minus 28 graden, dit lijkt nog veel maar voor ons is het aangenaam om iets minder warm te hebben.

Als het regent dan kunnen de kinderen hun plezier niet op, douchen met regenwater is niet zo normaal hier, maar daarover later meer.

Als het regent gaan ze helemaal uit hun dak, spelen met water is ook voor deze kinderen een zeer leuke bezigheid.

Op het volgend filmpje zie je het op bewegende beelden hoe het er aan toe gaat, anders kan je toch geen goed beeld vormen over wat wij hier voor onze ogen zien.

Ook wij ervaren hoe leuk het is om met water te spelen, zeker met deze hoge temperaturen.

Deze grote buizen zijn overlopen van een waterput, als die vol is, spuit het water door de gaten naar buiten, dit vinden de meiden maar al te leuk om hier onder te liggen en hun haren te wassen.

Samen in de goot liggen, hoe gezellig kan het zijn, als je dat in Nederland doet, ben je niet goed bezig!!

Dan hebben we nog het rivierwater, dit gebruiken we om te douchen, te wassen en om de wc door te spoelen.

Dit wordt zo uit de rivier gehaald en met een beetje filtering komt het uit onze douchekranen.

Normaal gezien is het redelijk schoon, een klein beetje bruin in het water zie je toch niet zo, we krijgen er een lekker bruin kleurtje van zonder in de zon te zitten.

Maar soms als het hard regent of er iets stuk gaat, dan wordt het water zo vies en bruin dat het echt niet gezond meer is om hiermee een douch te nemen, ik denk dat we er dan volledig bruin zouden onderuit komen.

Als het geregend heeft is het ook niet aan te raden om de was te doen, dan komt het er met bruine vlekken uit die je er niet meer uit krijgt, dus zit er niets anders op dan te wachten op beter weer.

Ook de wc doorspoelen is ook niet echt schoon meer.

Intussen nog een  goede drietal maanden, we zien er al naar uit om onze kinderen en familie weer te zien.

............maar daarna wat dan, wat gaan we doen? waar gaan we wonen? werken en huisje boompje beestje? terugkomen naar Borneo?of ergens anders verder gaan met ons avontuur?

We weten het nog niet, maar spannend is het wel.

Op de volgende foto proberen we iets te zien van de toekomst, wat het gaat worden weten we nog niet, maar als het zo mooi wordt als dit uitzicht dan zitten we zeker goed.

Rudi & Monique <><

Drukte in de keuken.

Elke dag eten koken voor een paar honderd mensen is niet makkelijk.

Elke dag, dan bedoel ik drie keer per dag zorgen dat er precies op de juiste tijd alles op tafels staat.

Alles, dat is meestal rijst, soms patat voor de westerse mensen, de kinderen lusten dit niet echt. 

Een mix van groente, soms een banaantje (de bananen zijn hier zeer lekker zo vers van de boom, maar ze zijn wel klein) soms papaja, soms tempé, op maandag vis, op donderdag kip en kannen met water.

En natuurlijk stoelen en tafels en borden en bekers en bestek, dat is een vork en een lepel, we eten hier met een lepel.

Toen we hier net waren was dat wel een beetje raar om met een lepel te eten, maar alles went en nu denken we, als we terug in Nederland zijn, we ook wel met een lepel willen eten.

Dus als je ons ooit patat met een lepel ziet eten weet je waar dat vandaan komt.

Ik moet wel even kwijt waarom ze hier met een lepel eten, dit komt omdat er snel gegeten wordt, binnen vijf minuten zijn de eerste al klaar en willen van tafel.

Dus met een lepel gaat het sneller vooruit.

Wachten tot iedereen klaar is met eten is er ook niet bij.

Als er westerse bezoekers komen, die nog niet gewend zijn om snel te eten, zijn ze zo verbaast dat zonder dat ze het beseffen, alleen aan tafel zitten en de tafel al helemaal leeg is, zoals onderstaande foto laat zien. Deze bezoekster wil wel anoniem blijven.

Na het eten gaan alle lege borden naar buiten om af te wassen, dit afwassen gebeurt beurtelings per groep.

Dit is een drukte van belang, iedereen loopt door elkaar en doet wat, hoe ze afspreken wie wat doet is een raadsel, maar het resultaat is dat er een kwartier later alles afgewassen en op zijn plaats staat.

Dit gaat ook met het eten bereiden zo, elke dag denk ik, het eten komt nooit op tijd klaar.

De eerste meisjes beginnen al om drie uur in de nacht met koken, aangezien onze kamer naast de keuken is, en alles open is, is het een lawaai van jewelste, dan gaan bij ons de oordoppen in!!

Als ik de drukte in de keuken zie, ben ik elke keer weer verbaast dat het goed komt.

Maar iedereen heeft z,n eigen taken, de ene kookt, de ander maakt groenten schoon, weer een ander doet de afwas, het loopt als een gesmeerde trein !!

Geweldig wat ben ik trots op ze (het zijn tenslotte nog kinderen), dit zijn een paar van die kanjers.

Wat ze ook regelmatig doen is zingen, en wat klinkt dat mooi!

De kinderen lopen met grote messen rond, snijden alles in stukjes, koken met grote wokken en pannen.

En ja soms, soms snijd er eentje in haar vinger, maar in verhouding gebeurt er heel weinig.

Van de week was er een kompor (gasfornuis) kapot, er was een gas toevoerkraantje stuk.

Ik (Rudi)  probeerde dit te maken maar dit was niet makkelijk, dus duurde het een paar uurtjes, ik zag de paniek in de ogen van de meisjes, ze konden plots drie gasvuren niet meer gebruiken, waarschijnlijk zagen ze ook de paniek in mijn ogen.

Toen ik het kraantje terug plaatste stonden ze al met vuur achter mij om het aan te steken, oef net op tijd.

En dan aan tafel, met ongeveer driehonderd kinderen, de kinderen eten uit kommetjes, en wij de westerse eten van gewone borden!

De kinderen krijgen ander eten, wat erg pittig is , ze eten erg veel pepers en knoflook, dus veel te pittig voor ons.

Wij krijgen sausjes op tafel, om het toch een beetje op smaak te kunnen maken!

Bakjes op tafel waar we zelf van kunnen pakken dan even wachten nog even wachten tot iedereen alles heeft en dan mogen we gaan eten, het eten is dan wel afgekoeld, maar weet je, dat is nog wel lekker ook, het is hier al warm genoeg.

In de volgende twee filmpjes zie je hoe druk het kan zijn in de keuken.

Deze maand is het nog even rustig in ons dorpje, maar juni, juli en augustus wordt het zeer druk.
Dit komt o.a. omdat omdat er eind juli, een groot feest is, namelijk de opening van de school, een soort voortgezet onderwijs.
Toen we hier in september vorig jaar kwamen, stond er zo goed als niets op die plek.
Nu zijn er verschillende lokalen bijna klaar, dus bij de opening wordt het berendruk.
Foto's volgen als het zo ver is.
Nog een kleine drie weken en we moeten weer naar Kuching voor ons visum, de tijd gaat steeds sneller.

Rudi & Monique <><

Verliefd worden in Borneo !!

Verliefd worden, hoe gaat dat hier in de jungle van Borneo??

Het eerste wat ons opviel, is dat het er hier heel anders aan toe gaat tussen meisjes en jongens dan in het westen.

Jongens en meisjes die naast elkaar zitten is al een zeker probleem, dat is niet toegestaan mits er een zekere afstand gehouden wordt en het in het openbaar gebeurd. 

Een meisje dat alleen met een jongen loopt is niet toegestaan, let wel dit is de cultuur, niet alleen hier in het dorp.

Ook wij als westerse mensen mogen in het openbaar niet al te innig omgaan met elkaar.

Het valt pas echt op als de kinderen een film kijken en er gezoend wordt, dan duiken de kinderen onder en achter elkaar weg om het maar niet te hoeven zien, en de angstkreten zijn niet uit de lucht gegrepen.

Aanraken tussen meisjes en jongens is zeker not done, wel gearmd lopen tussen jongens met jongens en meisjes met meisjes, dit is geen enkel probleem.

Samen op de brommer met een meisje, wat denk je? Nee dus, of je moet getrouwd zijn dat is iets anders.

In de bijeenkomsten zitten de meisjes aan de rechterkant en de jongens aan de linkerkant, ook tijdens het kijken naar een film behoren de meisjes en de jongens apart te zitten.

Dus ja hoe gaat het dan als je verliefd wordt?

Om verliefd te worden moet je klaar zijn met school, het schijnt dat het te veel afleid als je nog op school zit en de prestatie's sterk verminderd worden, hebben we daar in het westen ook geen problemen mee?

Nu als je dan verliefd wordt, en je bent klaar met school, en je hebt op "een of andere manier duidelijk gemaakt aan een meisje dat je meer wil met haar" dan mag je dat eerst afkondigen in een gezamenlijke bijeenkomst, en vertellen dat je verliefd op elkaar bent, moet je de reactie horen van alle kinderen, een gejuich en gelach.

Vanaf dat moment mag je naast elkaar zitten, met nog altijd een afstand, en praten met elkaar en ben je een zogenaamd koppel.

Alleen praten met elkaar natuurlijk, niet elkaar aanraken dit gaat te ver.

Dan na een tijdje kan je je verloven, weer een officiële gebeurtenis, dit moet weer afgekondigd worden, en de ouders komen erbij en mogen hun goedkeuring geven.

Na dit moment mogen ze elkaars handen vasthouden, dit is al heel wat in deze cultuur.

Trouwen ja dat is de volgende stap.

Wij hebben de eer gehad om deze stappen bij een koppel mee te mogen maken.

De eerste Indonesische bruiloft hebben we achter de rug.

Een hele belevenis, ik (Rudi) mocht ook nog gitaar spelen bij de bruiloft, dit kon ik niet voorbij laten gaan, want zeg nu zelf, wie kan zeggen dat hij op een Indonesische bruiloft in Borneo gitaar heeft gespeeld!!!

Het bruidspaar is tijdens het huwelijk heel statig, lachen of huilen is er niet bij, een strak gezicht blijft nodig volgens de cultuur.

En ja een jawoord en een ring is erbij, maar dan komt de lang verwachte kus, waarschijnlijk de eerste.

Tot onze verbazing geeft de jongen een kus op het voorhoofd van zijn nieuwe vrouw, en geeft het meisje een kus op het voorhoofd van haar nieuwe man.

Oja kussen op de mond in het openbaar was not done, zelfs als pas getrouwd stel.

Na het trouwen komt het feest, euuu feest ja dat is dan een bord rijst met een stukje kip of een beetje varkensvlees en een bekertje water.

Na het eten gaat het bruidspaar in Dayak kleding en kan iedereen feliciteren en foto's maken, en natuurlijk een envelop in een doos stoppen, nee geen broodrooster of frituurpan of wat anders.
Daarna gaat iedereen weer zijn eigen ding doen, en verloopt de dag als elke andere dag, ik vraag mij af wat het bruidspaar nu mag doen.

Foto's met de ouders, met de zussen, met oom en tante, met die familie, met die en die en ja hoor wij mochten ook op de foto met het bruidspaar, helaas heb ikzelf hier geen foto van.

Maar hier hebben we wel een foto van, met de originele dayak klederen en het bijbehorend schild.

De tijd gaat sneller en sneller merken we, voor ons is het leven hier al normaal, maar voor westerse mensen is het zo anders, bijvoorbeeld, als Indonesiërs graven doen ze dat met een yangkul, een soort schep.

Als de steel breekt dan zou je zeggen, even langs de gamma en klaar.

Hier nemen ze gewoon een stuk hout en gaan ze hakken tot er een nieuwe steel uitkomt

In dit volgend filmpje zie je hoe dat gaat.

Nog een mooi filmpje heb ik gemaakt toen ik naar de andere kant van het dorp moest en op een vrachtwagen sprong, die toevallig de juiste richting opging.

Op de valreep nog een laatste bericht, vers van de pers, gisteren zaterdag gebeurd.

We waren weer naar Nanga Pinoh met de brommer, dit is een dorp op ongeveer 25 minuten rijden.
Er zijn twee wegen daarheen, een slecht weg met veel putten en gaten en een goede mooie weg iets langer maar mooi tussen de bergen.
Één  nadeel van die goede weg is, dat we om op het project te kunnen, een steile heuvel met een smal zandpaadje vol hobbels en putten van een honderd meter op moeten.
Dit is zo steil dat als je stilvalt je onherroepelijk naar beneden schuift met brommer en al.
Dit is dan ook gebeurd, om een onduidelijke reden zijn we stilgevallen en met z'en tweeën een aantal meters naar beneden geschoven.
Resultaat is dat Monique een blauw onderbeen heeft omdat de brommer op haar been viel en ik en de brommer helemaal niets hebben.
Waarschijnlijk is het de komende dagen manken, maar gelukkig komt alles weer goed.


Rudi & Monique <><